Do\u00e7. Dr. Halil ALTUNTA\u015e
\nDin \u0130\u015fleri Y\u00fcksek Kurulu \u00dcyesi<\/p>\n
Darda kalan birini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman huzurumuz ka\u00e7ar. \u00dcst\u00fc ba\u015f\u0131 peri\u015fan, so\u011fuktan titreyen bir ya\u015fl\u0131n\u0131n yahut \u00e7ocuklar\u0131na yedirecek bir \u015feyi olmayan annenin durumu, f\u0131trat\u0131 bozulmam\u0131\u015f hangi y\u00fcre\u011fi s\u0131zlatmaz. Kanad\u0131 k\u0131r\u0131k bir ku\u015fun \u00e7aresizli\u011fi hangi kalbi titretmez. Prati\u011fe gelelim: S\u0131rf canlar\u0131n\u0131 kurtarabilmek i\u00e7in evlerini yurtlar\u0131n\u0131 terk edip topraklar\u0131m\u0131za s\u0131\u011f\u0131nan kitlelerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0131st\u0131raplar kar\u015f\u0131s\u0131nda kim g\u00f6z\u00fcn\u00fc yumabilir; hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi davranabilir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu t\u00fcr olumsuzluklar\u0131 i\u00e7imizden gelen bir y\u00f6neli\u015fle gidermek isteriz, en az\u0131ndan giderilmesini isteriz. \u0130\u015fte bu; insandaki iyilik etme duygusunun eseridir.<\/p>\n
\u201c\u0130yilik\u201d ortak paydas\u0131ndan birle\u015fen \u201cma\u2019r\u00fbf\u201d \u201cihsan\u201d ve \u201cbirr\u201d, kavramlar\u0131 ile bunlar\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 niteli\u011finde olan s\u00f6ylemler son noktada ahlak\u0131\/dini temsil eder. Dolay\u0131s\u0131yla iyili\u011fin, hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ilahi iradeye uygun \u015fekilde ya\u015famak oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, iyilik piramidinin zemine basan en geni\u015f y\u00fczeyini iman olu\u015fturur. Dinin hayata yans\u0131yan b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131 bu temel \u00fczerine kuruludur. \u0130yilik olgusunun da kapsam\u0131 i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 ahlak ise piramidin doruk noktas\u0131n\u0131 i\u015fgal eder. Nitekim Kur\u2019an\u2019\u0131n iyilik tarifi, s\u0131ras\u0131yla iman, infak, ibadet ve ahlak unsurlar\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir. Yine Kur\u2019an iyili\u011fi k\u0131saca \u201ctakva sahibi insan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131\u201d \u015feklinde tarif eder. Takvan\u0131n, Allah\u2019\u0131n emir ve yasaklar\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemekten sak\u0131nmak anlam\u0131na geldi\u011fi hat\u0131rlanacak olursa, iyi insan olmak i\u00e7in iyi M\u00fcsl\u00fcman olmak; iyilik yapm\u0131\u015f olmak i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcmanca bir hayat ya\u015famak gerekti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u0130yilik bir niteliktir, iyilik etmek ise bir eylem. Hem nitelik olarak, hem de eylem olarak iyilik Mutlak \u0130yi\u2019nin (Allah\u2019\u0131n) vergisidir. O\u2019nun iyili\u011fi insanlara sonsuz nimetler ve bu nimetlere ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da ortak etme iste\u011fi \u015feklinde yans\u0131maktad\u0131r. Allah ile kul aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin kilit noktas\u0131 ve \u0130slami bilincin en \u00f6nemli g\u00f6stergesi olan \u015f\u00fck\u00fcr kavram\u0131 da burada devreye girer. \u015e\u00fck\u00fcr, verilen nimete misliyle kar\u015f\u0131l\u0131kta bulunmak oldu\u011funa g\u00f6re \u0130slami bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla \u201cni\u00e7in iyilik ederiz?\u201d sorusunun cevab\u0131 \u015f\u00f6yle alabilir: \u0130yilik etmek, bize verilen nimetlerin di\u011fer insanlara da ula\u015fmas\u0131nda arac\u0131l\u0131kta ederek \u201cAllah\u2019a g\u00fczel bir bor\u00e7 veren\u201d kul olma ve b\u00f6ylece \u015f\u00fck\u00fcr bilincine eri\u015fme iste\u011fini kar\u015f\u0131lama eylemidir. \u201cAllah\u2019\u0131n sana iyilik yapt\u0131\u011f\u0131 gibi sen de iyilik yap\u201d emri, iyilik faaliyetlerinin Mutlak \u0130yi\u2019ye, kulluk \u00f6l\u00e7\u00fclerinde cevabi bir ba\u011fl\u0131l\u0131k ve minnet anlam\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret ediyor. Ger\u00e7ekte \u015f\u00fck\u00fcr mekanizmas\u0131 i\u00e7imizde kurulu olarak bize verilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde iyilik gibi k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn de cevheri i\u00e7imizde, \u015fifrelerimizde var. \u015eifrenin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 ise irademize b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f. Eylemlerimizin iyi ya da k\u00f6t\u00fc diye ay\u0131r\u0131m\u0131 bu yolla, iradenin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ne, insan\u0131n tercihine g\u00f6re yap\u0131l\u0131yor. \u0130yilik cevheri i\u015fletilmez ve paslanmaya terk edilirse Allah\u2019a kar\u015f\u0131 nank\u00f6rl\u00fck dedi\u011fimiz afete d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015f olur. Bu ger\u00e7ekten hareketle diyebiliriz ki, h\u0131rs ve nefis gibi temel engelleri a\u015farak, insanlar\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nemsemek, y\u00fcreklerde a\u00e7\u0131lan merhamet \u00e7i\u00e7eklerini hemcinslerimizle payla\u015fmak bir sanatt\u0131r; bir insanl\u0131k sanat\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Nefis ile \u015feytan\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc emretmeyi meslek edinmi\u015f olmalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda toplum i\u00e7inde \u00f6zel donan\u0131ma sahip bir kesim, iyili\u011fin aktif tutulup ya\u015fat\u0131lmas\u0131 (emr bi\u2019l-ma\u2019r\u00fbf ve nehy anilm\u00fcnker) ile g\u00f6revlendirilmi\u015f, b\u00f6ylece iyilik y\u00f6neli\u015fi kurumsal bir zemine oturtulmu\u015ftur: \u201cSizden, hayra \u00e7a\u011f\u0131ran, iyili\u011fi emreden ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten men eden bir topluluk bulunsun. \u0130\u015fte kurtulu\u015fa erenler onlard\u0131r.\u201d Hz. Lokman Aleyhisselam\u2019\u0131n, o\u011fluna \u201c\u0130yili\u011fi emret, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koy\u201d \u015feklindeki nasihati, bu g\u00f6revin ifa edildi\u011fi sahnede yank\u0131lanan bir sadad\u0131r. Demek ki m\u00fcmin insan, iyilik konusunda pasif ve bencil davranarak iyilik mekanizmas\u0131n\u0131 at\u0131l b\u0131rakmayacak, \u00f6te yandan bu bilinci hemcinslerine de yans\u0131tacakt\u0131r.<\/p>\n
Mutluluk ve ruh dinginli\u011fi sa\u011flayan bir kaynak olarak iyilik neredeyse \u201cvermek\u201dle e\u015f de\u011ferdedir. Bir yetimin ba\u015f\u0131n\u0131 ok\u015farken ona sevgi ve teselli verirsiniz. Doyurdu\u011funuz a\u00e7 bir hayvan kendisine sizden ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n sadece iki yudum su olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemezse de bunu hisseder. Birinin ayak \u00fcst\u00fc sordu\u011fu adresi tarif ederken ona zaman ay\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z. Ancak vermek deyince ilk \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131m\u0131z maddi olur. Bir yoksulu giydirirsiniz, bor\u00e7luyu dardan kurtar\u0131rs\u0131n\u0131z, maddi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131zdan ba\u015fkalar\u0131n\u0131 yararland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z. Bunlar\u0131n her biri birer iyiliktir. \u0130yiliklerin mutlulu\u011fumuza, insaniyetimize katk\u0131lar\u0131 onlar\u0131n kalitesi oran\u0131nda olur. Burada iyili\u011fin y\u00fcrekten beslenmesi ve verirken alan ki\u015fi ile \u00f6zde\u015fle\u015febilmek gibi iki kalite belirleyicisi s\u00f6z konusudur. G\u00f6steri\u015f i\u00e7in iyilik etmek iyilik de\u011fil nifakt\u0131r. Siz olsayd\u0131n\u0131z dudak b\u00fckerek alaca\u011f\u0131n\u0131z bir \u015feyi iyilik ad\u0131na vermek istemeniz de kendinizi alan\u0131n yerine koyamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6sterir. Bu da iyili\u011fin niteli\u011fine g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc bir etkendir. Zira \u201cSevdi\u011finiz \u015feylerden Allah yolunda harcamad\u0131k\u00e7a iyili\u011fe asla eri\u015femezsiniz.\u201d \u0130yili\u011fe eri\u015febilmek i\u00e7in iyilik y\u00f6neli\u015fi aktif tutulmal\u0131, meleke h\u00e2line gelmelidir. Bunu ba\u015farabilen insan art\u0131k \u201c\u00fcryan olana \u2018elbisen nerede\u2019 diye sormaz; evsize de \u2018evinin ba\u015f\u0131na ne geldi? diye.\u201d Mademki ac\u0131 ve \u0131st\u0131rap var ona d\u00fc\u015fen dindirmektir. Sebepler ise birer detaydan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bilir ki yapt\u0131\u011f\u0131 iyili\u011fi Allah bilmektedir. Zaten O\u2019nun biliyor olmas\u0131, iyilik yapmak i\u00e7in ba\u015fka sebebe gerek b\u0131rakmaz. \u201cO biliyor, m\u00fck\u00e2fat\u0131m\u0131 da o verir, ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u2018ne iyi!\u2019 demesine ihtiyac\u0131m yok\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 dinin \u201cihlas\u201d diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u201cger\u00e7ek i\u00e7tenlik\u201d olgusunun meyvesidir. Burada, verilen -her ne ise- verenin de\u011fil, Allah\u2019\u0131nd\u0131r, kendisi emanet\u00e7idir. \u201cSa\u011f eliyle verdi\u011fini sol eli g\u00f6rmez\u201d Bu sebeple iyilik yapt\u0131\u011f\u0131 kimse kar\u015f\u0131s\u0131nda bir ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n sahibi de\u011fildir. Yapt\u0131\u011f\u0131 iyili\u011fi ba\u015fa kakma d\u00fczeysizli\u011fine d\u00fc\u015fmedi\u011fi gibi iyili\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda te\u015fekk\u00fcr bile beklemez. Ba\u015fa kakman\u0131n ilahi iltifattan mahrum kalma sebeplerinden biri oldu\u011funu bilir.<\/p>\n
\u0130yilik yapman\u0131n verdi\u011fi mutluluk g\u00f6sterilen fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n sonucudur. Verirken var\u0131n\u0131z\u0131n iyisinden vermeyi \u00f6\u011frenmi\u015f iseniz maddi tutkular\u0131n\u0131z\u0131 bast\u0131rm\u0131\u015f; maddi olan sizi de\u011fil, siz onu y\u00f6netmi\u015f olursunuz. Bu ba\u015far\u0131n\u0131n meyvesi de ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kurtulan i\u00e7 d\u00fcnyan\u0131z\u0131n ya\u015fayaca\u011f\u0131 y\u00fcksek haz ve h\u00fcrriyet atmosferi ile beslenen iyilik aktif bir ruh h\u00e2lidir.<\/p>\n
\u0130yili\u011fin toplumsal bir olgu olarak ya\u015fanmas\u0131 hedefine ula\u015fmak i\u00e7in bireysellikten ve pasif konumdan kurtularak i\u015f birli\u011fine ve faaliyete giri\u015fmek gerekiyor. \u201c\u0130yilik ve takva (Allah\u2019a kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131nma) \u00fczere yard\u0131mla\u015f\u0131n. Ama g\u00fcnah ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k \u00fczere yard\u0131mla\u015fmay\u0131n\u201d ayeti bize bu mesaj\u0131 iletiyor. \u0130yili\u011fin ya\u015fan\u0131r h\u00e2lde olmas\u0131 i\u00e7in sergilenecek giri\u015fimler s\u00f6zl\u00fc de olur. Kur\u2019an\u2019\u0131n m\u00fcminler hakk\u0131ndaki \u201c\u0130yili\u011fi emreder, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koyarlar\u201d \u015feklindeki nitelemesinde buna i\u015faret vard\u0131r. Fakat unutulmamal\u0131d\u0131r ki \u0130slami anlay\u0131\u015fta eylemle desteklenmeyen s\u00f6z, sadece \u201ca\u011f\u0131zlarla s\u00f6ylenmi\u015f\u201d laftan ibarettir. As\u0131l olan iyili\u011fi tavsiye edenin sahip olaca\u011f\u0131 ehliyettir. Buradaki ehliyet, ba\u015fkalar\u0131na telkin edilmesi gereken iyi olma ve iyilik etme \u00f6zeli\u011finin, \u00f6ncelikle tavsiye edende bulunmas\u0131 gerekti\u011fini ifade ediyor. Kur\u2019an\u2019da d\u00f6nemin Medine Yahudilerine y\u00f6neltti\u011fi \u201cSiz kendinizi unutup ba\u015fkalar\u0131na iyili\u011fi mi emrediyorsunuz? (Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7irkinli\u011fini) anlam\u0131yor musunuz?\u201d \u015feklindeki hitap M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in de \u201csak\u0131n bunlar gibi olmay\u0131n\u201d anlam\u0131nda dolayl\u0131 bir uyar\u0131 niteli\u011findedir.<\/p>\n
\u0130yilik yetene\u011fini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmak k\u00f6t\u00fcye ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe yol a\u00e7ar. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn y\u00fckledi\u011fi negatif elektrikten, i\u00e7 rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan, vicdan azab\u0131ndan kurtulman\u0131n yolu da iyiliktir. Bu, insan ruhunun bir ger\u00e7e\u011fidir. Nice hay\u0131r hizmetleri vard\u0131r ki, hassas y\u00fcrekli, g\u00fcnah i\u015flemez ki\u015filerce ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f de\u011fillerdir. Yap\u0131lan yanl\u0131\u015flar ve g\u00fcnahlar sebebi ile hak ve hakikate verilen zararlar\u0131 iyilik yoluyla telafi etme \u00e7aba ve niyetleri onlar\u0131 iyili\u011fe y\u00f6neltmi\u015ftir. Nitekim Peygamberimiz (s.a.s.) insan\u0131n g\u00fcnahs\u0131z olamayaca\u011f\u0131 tespitini yapar. Kur\u2019an-\u0131 Kerim de her nas\u0131lsa i\u015flenen k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, pe\u015finden yap\u0131lacak iyilikle telafi yoluna ba\u015fvurmay\u0131 ak\u0131ll\u0131 m\u00fcminin davran\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda olarak zikreder ve bu ger\u00e7e\u011fi \u201c\u015f\u00fcphesiz, iyilikler k\u00f6t\u00fcl\u00fckler giderir\u201d ayetiyle h\u00fckme ba\u011flar. Ayn\u0131 ger\u00e7ek Hz. Peygamber\u2019in dilinden \u201cNerede olursan ol, Allah\u2019a kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131n. \u0130\u015fledi\u011fin bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sonra iyilik yap ki onu yok etsin\u201d \u015feklinde ifadesini bulur.
\n\u201cK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc iyilikle yok etme\u201dnin bir anlam\u0131 da yap\u0131lan k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve haks\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 iyilikle kar\u015f\u0131l\u0131k vermektir. Evet, bu zor bir i\u015ftir. Ham y\u00fcreklerimiz g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe isyan eder ve \u201cmisliyle kar\u015f\u0131l\u0131k!\u201d deyiverir. Oysa k\u00f6r d\u00fcrt\u00fclere teslim olmaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir bu. \u201cHerkes\u201d gibi davranmak yerine, iyilikle kar\u015f\u0131l\u0131k vermek zor ama k\u00e2rl\u0131d\u0131r. Hayat\u0131n i\u00e7inde ruh ve nefis terbiyesi i\u00e7in etkili bir tekniktir bu. B\u00f6yle davran\u0131lmas\u0131 ki\u015filer aras\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygular\u0131n\u0131n yok olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Kur\u2019an bu sonucu; \u201cBir de bakars\u0131n ki seninle aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanl\u0131k bulunan kimse s\u0131cak bir dost oluvermi\u015f\u201d diye dikkatlere sunuyor. \u201cDenedim ama kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yine k\u00f6t\u00fcl\u00fck oldu\u201d diyen ki\u015fi, iyilikle mukabelesindeki samimiyet derecesini g\u00f6zden ge\u00e7irmelidir. Acaba bunu yaparken Allah r\u0131zas\u0131n\u0131 m\u0131 g\u00f6zetmi\u015ftir, yoksa ku\u015fa yem atan avc\u0131 gibi mi davranm\u0131\u015ft\u0131r? Diyelim ki amac\u0131m\u0131z Allah\u2019\u0131n r\u0131zas\u0131 idi, ama yine de k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rmek oldu; kazanan yine biz oluruz; \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n nihai amac\u0131 Allah r\u0131zas\u0131d\u0131r ve biz o u\u011furda somut bir ad\u0131m daha atm\u0131\u015f oluruz. Atas\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn tam yeridir: \u201c\u0130yilik yap denize at, bal\u0131k bilmezse H\u00e2lik bilir.\u201d Dahas\u0131 var: \u201c\u0130yili\u011fe iyilik her ki\u015finin i\u015fidir, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe iyilik er ki\u015finin i\u015fidir.\u201d M\u00fcr\u00fcvvetimizi tahkim etmi\u015f oluruz; bu az bir \u015fey midir?<\/p>\n
\u0130mk\u00e2n bulundu\u011fu h\u00e2lde iyilik yapmay\u0131 ertelemek ahlaki a\u00e7\u0131dan riskli bir tutumdur. Her \u015feyden \u00f6nce kullan\u0131lmayan iyilik duygusu k\u00f6relir, yok olmaya y\u00fcz tutar. Daha da \u00f6nemlisi iyilik yapma imk\u00e2n\u0131 fiilen yitirilebilir. F\u0131rsat varken onu de\u011ferlendirmek gerekir. F\u0131rsat her zaman ele bulunmaz. \u201cSonra yapar\u0131m\u201dc\u0131l\u0131k pi\u015fman eder.<\/p>\n
\u0130yiliklerimiz kadar mutlu olma hakk\u0131m\u0131z vard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do\u00e7. Dr. Halil ALTUNTA\u015e Din \u0130\u015fleri Y\u00fcksek Kurulu \u00dcyesi Darda kalan birini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman huzurumuz ka\u00e7ar. \u00dcst\u00fc ba\u015f\u0131 peri\u015fan, so\u011fuktan titreyen bir ya\u015fl\u0131n\u0131n yahut \u00e7ocuklar\u0131na yedirecek bir \u015feyi olmayan annenin…<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":17538,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1621],"tags":[],"class_list":{"0":"post-17537","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-iyilik-odulleri-makaleler"},"yoast_head":"\n