Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez
\nDiyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n
Rahman ve Rahim olan Allah\u2019\u0131n ad\u0131yla.
\nMedeniyetleri in\u015fa eden, kendilerini tan\u0131mlamalar\u0131na imk\u00e2n veren belli ba\u015fl\u0131 kavramlar vard\u0131r. Bir din ve medeniyet olarak \u0130slam\u2019\u0131 anlamak, anlatmak ve ya\u015famak istedi\u011fimizde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan temel kavramlardan birisi de \u201ciyilik\u201dtir. Son dinin iyiye ve iyili\u011fe dair ne kadar derin bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip oldu\u011funu fark etmek i\u00e7in onun s\u00f6z da\u011farc\u0131\u011f\u0131nda yer alan kavram haritas\u0131na ve zengin anlam d\u00fcnyas\u0131na bakmak yeterlidir. \u0130yilik kimi zaman \u201chay\u0131r\u201d kavram\u0131yla, kimi zaman da \u201cbirr\u201d kavram\u0131yla kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Onu bazen \u201cihsan\u201d, bazen \u201chasenat\u201d, bazen \u201cl\u00fctuf\u201d, bazen \u201cfazl\u201d, bazen \u201ckerem\u201d, bazen \u201c\u00e2licenapl\u0131k\u201d, bazen \u201cma\u2018r\u00fbf\u201d, bazen de \u201cm\u00fcr\u00fcvvet\u201d kavramlar\u0131yla ifade ederiz. Bireysel ve toplumsal hayat\u0131m\u0131z\u0131n detaylar\u0131nda dola\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, iyili\u011fin inci dizisinden sa\u00e7\u0131lan bu kavramlardan birine mutlaka tesad\u00fcf ederiz.<\/p>\n
\u201c\u0130yilik\u201d din\u00ee metinlerimizde ve g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131zda daha \u00e7ok \u201chay\u0131r\u201d kavram\u0131yla dile getirilmi\u015ftir. \u201cHay\u0131r\u201d deyince her t\u00fcrl\u00fc iyi, g\u00fczel, faydal\u0131, erdemli tutum ve davran\u0131\u015f\u0131 anlar\u0131z. \u201cHay\u0131r i\u015flemek\u201d, iyilik yapmak anlam\u0131na gelir. Amac\u0131 insanlara iyilik ve yard\u0131m etmek olan g\u00f6n\u00fcll\u00fc kurulu\u015flara \u201chay\u0131r kurumu\u201d deriz. \u0130nsanlara iyi dileklerimizi aktar\u0131rken \u201chay\u0131rl\u0131 olsun\u201d temennisinde bulunuruz. Yola \u00e7\u0131kan kimseyi iyiliklerle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u201chayra kar\u015f\u0131\u201d s\u00f6z\u00fcyle u\u011furlar\u0131z. R\u00fcyalar\u0131, sahibini iyiliklerin bekledi\u011fini \u00fcmit ederek \u201chayra yormak\u201d isteriz. \u0130yili\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz insanlara hayatlar\u0131nda \u201chay\u0131r dua\u201d eder, vefatlar\u0131ndan sonra onlar\u0131 \u201chay\u0131rla y\u00e2d\u201d ederiz. Her t\u00fcrl\u00fc iyili\u011fin O\u2019nun elinde oldu\u011funu bildi\u011fimizden, \u201cHay\u0131rl\u0131s\u0131 Allah\u2019tan!\u201d deriz. \u201cHay\u0131rl\u0131 evlat\u201d, ailev\u00ee ve manev\u00ee de\u011ferlerine sahip \u00e7\u0131kan iyi \u00e7ocuklar i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir tabirdir. \u201cHay\u0131rh\u00e2h\u201d insan, herkesin iyili\u011fini isteyen, iyiliksever ki\u015fidir. Hz. Muhammed (sav) \u201chayru\u2019l-be\u015fer\u201ddir; o, insanlar\u0131n en iyisidir.<\/p>\n
Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019den \u00f6\u011freniyoruz ki, asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn bir hayat, \u201chay\u0131r\u201d ve \u201c\u015fer\u201d ile imtihandan ibarettir. Herkesin yapt\u0131\u011f\u0131 hayr\u0131 ve \u015ferri haz\u0131r bulaca\u011f\u0131 bir g\u00fcn gelecek, \u201cKim zerre miktar\u0131 bir hay\u0131r i\u015flerse, onun m\u00fck\u00e2fat\u0131n\u0131 g\u00f6recek; kim de zerre miktar\u0131 bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck i\u015flerse onun cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekecektir.\u201d Elbette kal\u0131c\u0131 salih ameller, Allah kat\u0131nda sevap ve ak\u0131bet bak\u0131m\u0131ndan daha \u201chay\u0131r\u201dl\u0131d\u0131r. Bizler, b\u00fct\u00fcn \u201chay\u0131rlar elinde olan\u201d Y\u00fcce bir Yarat\u0131c\u0131n\u0131n kullar\u0131y\u0131z. Bir \u015feyden ho\u015flanmasak bile, O\u2019nun takdirinde hi\u00e7 ummad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cpek \u00e7ok hay\u0131r\u201d bulunabilece\u011fine iman ederiz. Bizler, \u201cHaydi, hep hay\u0131rlara ko\u015fun, yar\u0131\u015f\u0131n!\u201d diyen bir dinin m\u00fcminleriyiz. \u201cNe hay\u0131r yaparsak, Allah onu bilir\u201d bilinciyle hareket ederiz. Bizler, insanl\u0131\u011f\u0131n iyili\u011fi i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131lan ve iyili\u011fi egemen k\u0131l\u0131p k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131koymakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olan \u201chay\u0131rl\u0131 bir \u00fcmmetin\u201d fertleriyiz.
\n\u201cHay\u0131rl\u0131 \u00fcmmet\u201din Peygamber Efendimizin nazar\u0131nda hangi vas\u0131flara sahip oldu\u011funu ise, \u00f6zellikle \u201chayru\u2019n-n\u00e2s\u2026\u201d ve \u201chayruk\u00fcm\u2026\u201d ifadeleriyle ba\u015flayan hadislerden \u00f6\u011freniyoruz. \u00d6mr\u00fc uzun, ameli g\u00fczel olanlar, hayr\u0131 umulan ve \u015ferrinden emin olunanlar, g\u00fczel ahlak sahipleri, can\u0131 ve mal\u0131 ile cihad edenler, borcunu g\u00fczelce \u00f6deyenler, g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri zaman Allah\u2019\u0131 hat\u0131rlatanlar, ge\u00e7 \u00f6fkelenen ve \u00e7abuk yat\u0131\u015fanlar, Kur\u2019an\u2019\u0131 \u00f6\u011frenen ve \u00f6\u011fretenler, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n elinden ve dilinden selamette oldu\u011fu kimseler, Hz. Peygamber\u2019in \u201chay\u0131rl\u0131\u201d olarak niteledi\u011fi insanlardand\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca hayata ve insana dair hususlarda hayra rehberlik eden ba\u015fka hadis-i \u015ferifler de vard\u0131r. Mesela \u201chay\u0131rl\u0131 y\u00f6netici\u201d, o kimsedir ki siz onu seversiniz, o da sizi sever; siz ona dua edersiniz, o da size dua eder. \u201cHay\u0131rl\u0131 arkada\u015f\u201d, arkada\u015f\u0131na hayr\u0131 dokunan; \u201chay\u0131rl\u0131 kom\u015fu\u201d, kom\u015fusuna hay\u0131rl\u0131 davranand\u0131r. \u0130stenilmeden tan\u0131kl\u0131k eden kimse \u201chay\u0131rl\u0131 \u015fahit\u201dtir. \u201cHay\u0131rl\u0131 kad\u0131n\u201d, e\u015fi kendisine bakt\u0131\u011f\u0131nda ona sevin\u00e7 ve huzur verendir. \u201cS\u00f6zlerin hay\u0131rl\u0131s\u0131\u201d, Allah\u2019\u0131n kitab\u0131d\u0131r. \u201cHay\u0131rl\u0131 kazan\u00e7\u201d, el eme\u011fiyle ve samimiyetle elde edilendir. \u201cHay\u0131rl\u0131 sadaka\u201d, ihtiya\u00e7 fazlas\u0131 maldan verilendir. \u201cHay\u0131rl\u0131 t\u00fcccar\u201d, borcunu g\u00fczellikle \u00f6deyen, alaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00fczellikle isteyendir. \u201cNik\u00e2h\u0131n hay\u0131rl\u0131s\u0131\u201d, kolay olan\u0131d\u0131r. Allah\u2019\u0131 zikretmek ve namaz k\u0131lmak \u201chay\u0131rl\u0131 ameller\u201d aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n
\u0130slam dininin esaslar\u0131n\u0131 belirleyen kaynak metinlerimizde iyili\u011fi ifade eden anahtar kavramlardan biri de \u201cbirr\u201ddir. \u2018Toprak\/kara\u2019 anlam\u0131na gelen \u201cberr\u201d kelimesinden t\u00fcreyen bu kavram, iyili\u011fin t\u0131pk\u0131 yery\u00fcz\u00fc gibi geni\u015f ve engin oldu\u011funu anlat\u0131r. O y\u00fczden birr\u2019in her t\u00fcrden iyili\u011fi i\u00e7eren son derece ku\u015fat\u0131c\u0131 bir anlam\u0131 vard\u0131r. Birr\u2019e sahip olanlar \u201cberr\u201d olarak an\u0131l\u0131r ki, \u00e7o\u011fulu \u201cebr\u00e2r\u201d \u015feklinde Kur\u2019an\u2019da yer al\u0131r: \u201c\u015e\u00fcphesiz iyiler Na\u00eem cennetindedirler.\u201d \u0130yili\u011fin kayna\u011f\u0131 ve en y\u00fcksek timsali olmas\u0131 hasebiyle bizzat Y\u00fcce Allah bu ad\u0131 ta\u015f\u0131r: \u201cO, Berr ve Rahim oland\u0131r.\u201d Dinimizde anne babaya iyilik etmenin ad\u0131 \u201cbirru\u2019l-v\u00e2lideyn\u201ddir. Anne babas\u0131na iyi davrananlar, ilgi, ikram, sayg\u0131 ve sevgisini eksik etmeyenler \u201cberr\u201d ad\u0131n\u0131 hak ederler. \u0130yi, olumlu ve anlaml\u0131 i\u015flere \u201cmebr\u00fbr amel\u201d denir. \u0130yiliklerle bezenerek Rabbin r\u0131zas\u0131na ve kabul\u00fcne mazhar olan mukaddes ziyaret \u201chacc-\u0131 mebr\u00fbr\u201d olur. Do\u011fruluk ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm ahlak\u00ee erdemler birr\u2019e yani iyili\u011fe g\u00f6t\u00fcren davran\u0131\u015flard\u0131r. Birr\u2019in insan\u0131 g\u00f6t\u00fcrece\u011fi yer ise cennet olacakt\u0131r.<\/p>\n
Kerim Kitab\u0131m\u0131z\u0131n iyilik tan\u0131m\u0131 ayn\u0131 zamanda bir uyar\u0131 i\u00e7erir. Kur\u2019an iyili\u011fin ne oldu\u011fundan \u00f6nce, ne olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131r. \u0130badetlerin d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck bi\u00e7imsel rit\u00fcellere indirgenmesini ve dindarl\u0131\u011f\u0131n bir g\u00f6steri\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini \u201ciyilik\u201d c\u00fcmlesinden saymaz: \u201c\u0130yilik (birr), y\u00fczlerinizi do\u011fu ve bat\u0131 taraflar\u0131na \u00e7evirmeniz de\u011fildir. As\u0131l iyilik, Allah\u2019a, ahiret g\u00fcn\u00fcne, meleklere, kitap ve peygamberlere iman edenlerin; mala olan sevgilerine ra\u011fmen, onu yak\u0131nlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalm\u0131\u015fa, (ihtiyac\u0131ndan dolay\u0131) isteyene ve (\u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri i\u00e7in) k\u00f6lelere verenlerin; namaz\u0131 dosdo\u011fru k\u0131lan, zek\u00e2t\u0131 veren, antla\u015fma yapt\u0131klar\u0131nda s\u00f6zlerini yerine getirenlerin ve zorda, hastal\u0131kta ve sava\u015f\u0131n k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zamanlarda (direnip) sabredenlerin tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bunlar, do\u011fru olanlard\u0131r. \u0130\u015fte bunlar, Allah\u2019a kar\u015f\u0131 gelmekten sak\u0131nanlar\u0131n ta kendileridir.\u201d<\/p>\n
Modern insan, iyili\u011fin ne oldu\u011fu konusunda bir g\u00f6r\u00fc\u015fler ve tan\u0131mlar seliyle m\u00fccadele ederken, Hz. Peygamber (sas) iyili\u011fin tan\u0131m\u0131n\u0131 insan\u0131n kendi iradesine ve vicdan\u0131na b\u0131rak\u0131r: \u201c\u0130yilik (birr), g\u00f6nl\u00fcn\u00fc huzura kavu\u015fturan ve i\u00e7ine sinen \u015feydir. K\u00f6t\u00fcl\u00fck (ism) ise g\u00f6nl\u00fcn\u00fc huzursuz eden ve i\u00e7inde bir ku\u015fku b\u0131rakan \u015feydir; velev ki insanlar ba\u015fka \u015feyler s\u00f6ylesin.\u201d Allah\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131m\u0131za nak\u015fetti\u011fi \u201cvicdan\u201d, karar vermemiz gereken her noktada bizi iyili\u011fe do\u011fru y\u00f6nlendirecek, iyi duygular\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek ve iyi davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131racak sa\u011flam bir pusulad\u0131r. Yeter ki biz onu k\u00f6reltmeyelim!<\/p>\n
Kur\u2019an-\u0131 Kerim, iyili\u011fin bireysel y\u00f6n\u00fcne de i\u015faret etmekle birlikte, toplumsal bir \u201ciyilik bilinci\u201d geli\u015ftirmeye \u00f6zellikle vurgu yapar: \u201c\u0130yilik ve takva \u00fczerinde yard\u0131mla\u015f\u0131n, g\u00fcnah ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k \u00fczerine yard\u0131mla\u015fmay\u0131n.\u201d M\u00fcmin, karde\u015flerinin madd\u00ee ve manev\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00fcksek bir bilin\u00e7, derin bir duyarl\u0131l\u0131k ve etkin bir davran\u0131\u015f i\u00e7inde olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ger\u00e7ek anlamda iyili\u011fe ula\u015fm\u0131\u015f say\u0131lmaz: \u201cSevdi\u011finiz \u015feylerden Allah yolunda harcamad\u0131k\u00e7a iyili\u011fe asla eri\u015femezsiniz. Her ne harcarsan\u0131z Allah onu bilir.\u201d Bu ayet iyili\u011fin toplumsal y\u00f6n\u00fcn\u00fc hat\u0131rlat\u0131rken, ayn\u0131 zamanda onun \u2018verme\u2019 eylemiyle ilgili madd\u00ee k\u0131sm\u0131na da dikkatlerimizi \u00e7eker. Bu, iyilikseverlik ya da hay\u0131rseverlik dedi\u011fimiz h\u00e2le kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. \u0130yilik yapman\u0131n ve iyilikseverli\u011fin say\u0131s\u0131z yolu olsa da \u0130slam k\u00fclt\u00fcr ve medeniyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u201csadaka\u201d, \u201czek\u00e2t\u201d, \u201chediye\u201d, \u201chibe\u201d ve \u201c\u00eesar\u201d gibi kavramlarla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir iyilik a\u011f\u0131na \u015fahitlik ederiz.<\/p>\n
\u0130yilikseverlikle ilgili kavramlar temelde \u2018verme\u2019 eylemiyle ilgilidir. Ancak bu kavramlar her zaman derun\u00ee ve ahlak\u00ee bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131ma sahip olmu\u015ftur. Mesela \u2018sadaka\u2019y\u0131 yaln\u0131zca maddi bir yard\u0131m olarak anlamak eksik olur. Sadakan\u0131n k\u00f6keninde sadakat ve samimiyet vard\u0131r. Hatta kelimenin daha eski k\u00f6klerine gidersek kar\u015f\u0131m\u0131za adalet ve hakkaniyet kavramlar\u0131 \u00e7\u0131kar. Sadaka, bireysel a\u00e7\u0131dan servet sahibinin kendisine, topluma ve Rabbine kar\u015f\u0131 i\u00e7tenli\u011fini g\u00f6steren iyi bir davran\u0131\u015f, sosyal a\u00e7\u0131dan ise toplumda adaleti ve hakkaniyeti tesis etmeyi ama\u00e7layan bir iyilik tavr\u0131d\u0131r. S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131 \u201car\u0131nma ve temizlik\u201d olan zek\u00e2t da b\u00f6yledir. Servetinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ihtiya\u00e7 sahipleriyle paylan ki\u015fi, bu iyili\u011fiyle a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck ve tamah gibi olumsuz duygulardan g\u00f6n\u00fcl d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ar\u0131nd\u0131r\u0131r. \u201cR\u0131z\u00e2-i B\u00e2r\u00ee\u201dye bir ad\u0131m daha yakla\u015f\u0131r. Toplumdaki iyilik zincirine bir halka daha ekleyerek karde\u015flik ba\u011flar\u0131n\u0131 per\u00e7inlemi\u015f olur.<\/p>\n
\u0130slam medeniyeti iyilik hareketini \u201cvak\u0131f\u201dlar marifetiyle kurumsalla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Vak\u0131flar, tarihimiz boyunca iyilerin bulu\u015fmas\u0131nda, iyili\u011fin topluma yay\u0131lmas\u0131nda ve s\u00fcreklilik kazanmas\u0131nda anahtar rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ahl\u00e2k\u00ee, vicdan\u00ee ve din\u00ee sorumlulu\u011funu yerine getirerek iyili\u011fe katk\u0131 sa\u011flama \u00e7abas\u0131, vak\u0131f m\u00fcessesesinin temelini olu\u015fturur. Sosyal hayat\u0131n dinamikleri, ekonomik hayat\u0131n parametreleri, k\u00fclt\u00fcrel hayat\u0131n kodlar\u0131 \u00fczerinde son derece b\u00fcy\u00fck tesirleri olan vak\u0131f, salt yard\u0131mla\u015fma ve dayan\u0131\u015fma duygusundan \u00f6te bir hayat felsefesidir. \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u00f6rt bir k\u00f6\u015fesine yay\u0131lm\u0131\u015f olan mescit ve camiler, han, hamam ve imarethaneler, mektep ve medreseler, tekke ve z\u00e2viyeler, \u00e7e\u015fme ve sebiller, k\u00f6pr\u00fc ve kervansaraylar, topluma sunduklar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z hizmetle vakf\u0131n somutla\u015fan abideleri olmu\u015ftur. Kurulu\u015funun 40. y\u0131l\u0131n\u0131 kutlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 da bu kadim iyilik zincirinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en g\u00fc\u00e7l\u00fc halkalar\u0131ndan biri olarak g\u00f6revini ifa etmektedir. Vakf\u0131m\u0131z yedi k\u0131tada iyili\u011fe \u00f6nc\u00fc, iyilere yol arkada\u015f\u0131 olmakla onur duymaktad\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak diyebiliriz ki \u201ciyilik\u201d, hangi kavramla ifade edilirse edilsin, k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetimizi \u015fekillendiren de\u011ferler manzumesinde merkez\u00ee bir konuma sahip olmu\u015ftur. \u0130slam\u2019\u0131n varl\u0131\u011fa, insana ve ahl\u00e2ka bak\u0131\u015f\u0131, iyilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n da temelini olu\u015fturmu\u015ftur. \u0130slam\u2019\u0131n \u201ciyilik tasavvuru\u201d daima a\u015fk\u0131n ve metafizik de\u011ferlerle, insan onuruyla, fayda ve maslahatla, sorumluluk bilinciyle ve hayat\u0131n nihai anlam ve gayesiyle birlikte in\u015fa edilmi\u015ftir. Din\u00ee metinlerimizde ifadesini buldu\u011fu \u015fekliyle, M\u00fcsl\u00fcman, hayat\u0131n\u0131 iyili\u011fe adayan ve onu iyiliklerle anlamland\u0131ran ki\u015fidir. Resul-i Ekrem (sas) bir duas\u0131nda \u201ciyilik i\u00e7in ya\u015fama\u201dy\u0131 bir varolu\u015f sebebi olarak takdim etmi\u015ftir:
\n\u00ab\u0627\u0644\u0644\u0647\u064f\u0645\u0651\u064e \u0627\u062c\u0652\u0639\u064e\u0644\u0650 \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u064a\u064e\u0627\u0629\u064e \u0632\u0650\u064a\u064e\u0627\u062f\u064e\u0629\u064b \u0644\u0650\u064a \u0641\u0650\u064a \u0643\u064f\u0644\u0651\u0650 \u062e\u064e\u064a\u0652\u0631\u064d\u060c \u0648\u064e\u0627\u062c\u0652\u0639\u064e\u0644\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u0648\u0652\u062a\u064e \u0631\u064e\u0627\u062d\u064e\u0629\u064b \u0644\u0650\u064a \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0643\u064f\u0644\u0651\u0650 \u0634\u064e\u0631\u0651\u064d\u00bb
\n\u201cAllah\u2019\u0131m! Ya\u015famay\u0131 benim i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc iyili\u011fi art\u0131rma vesilesi yap. \u00d6l\u00fcm\u00fc de benim i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fckten kurtulu\u015f sebebi yap!\u201d<\/p>\n
\u201c\u0130yilik ideali\u201dnin zedelendi\u011fi bir zaman diliminde, sava\u015flar\u0131n, i\u015fgallerin, soyk\u0131r\u0131mlar\u0131n, ihtilallerin, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin ve \u015fiddetin had safhaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir yerk\u00fcrede ya\u015f\u0131yoruz. \u0130yili\u011fi arayan, iyiliksiz kalan, iyilik i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131nan, iyili\u011fe muhta\u00e7, iyilikten bihaber bin bir t\u00fcrl\u00fc insana ula\u015fmak, her birine iyilik g\u00f6t\u00fcrmek gibi b\u00fcy\u00fck bir sorumluluk ta\u015f\u0131yoruz. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc a\u00e7l\u0131k, sefalet ve korku i\u00e7inde temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131laman\u0131n m\u00fccadelesini verirken, di\u011fer bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc sorumsuz ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir tav\u0131rla yapay ihtiya\u00e7 ve arzular\u0131n pe\u015finde ko\u015fuyorsa, iyilik tasavvurunu yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmesi i\u00e7in insanl\u0131\u011fa a\u00e7\u0131k ve acil bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuyoruz.<\/p>\n
Elbette biz M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da bu \u00e7a\u011fr\u0131ya kulak vermemizi gerektirecek nedenlerimiz var. Bug\u00fcn iyili\u011fin hayat buldu\u011fu topraklardan, iyilerin imar etti\u011fi \u015fehirlerden kan ve barut kokusu yay\u0131l\u0131yor. Bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck sarmal\u0131 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 rehin alm\u0131\u015f durumda ve bu sarmal\u0131 besleyen yollar\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc kapatam\u0131yoruz. Ele\u015ftirilere kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fimiz savunmac\u0131 yakla\u015f\u0131m, \u201cdaha iyi\u201d olma yolundaki \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131 yava\u015flat\u0131yor. Bug\u00fcn \u0130slam \u00e2lemi, \u00f6nce kendi de\u011fer ve kavramlar\u0131yla nas\u0131l bir ili\u015fkide oldu\u011funu yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmek, sonra da insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u201ciyilik teklifi\u201dni yenilemek zorundad\u0131r. Zamana tan\u0131kl\u0131k eden ve \u201cBen M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131m\u201d diyen herkes, iyili\u011fin yeniden bu co\u011frafyada ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada h\u00e2kim k\u0131l\u0131nmas\u0131 i\u00e7in seferber olmal\u0131; en yak\u0131n \u00e7evresinden ba\u015flamak \u00fczere her i\u015finde hayra anahtar, \u015ferre kilit olmay\u0131 ilke edinmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131 Rahman ve Rahim olan Allah\u2019\u0131n ad\u0131yla. Medeniyetleri in\u015fa eden, kendilerini tan\u0131mlamalar\u0131na imk\u00e2n veren belli ba\u015fl\u0131 kavramlar vard\u0131r. Bir din ve medeniyet olarak \u0130slam\u2019\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":17541,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1621],"tags":[],"class_list":["post-17540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-iyilik-odulleri-makaleler"],"yoast_head":"\n